السيد محمد حسين الطهراني
82
رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى)
پس اگر مردى زن خود را بزند ، زن حقّ قصاص دارد ؛ جز در مورد نُشوز « 1 » و سرپيچى زن از وظائف زناشوئى و اداء حقوق شوهر . و آنچه كه از روايات در شأن نزول آيه مباركه « الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ » در مورد سعد بن ربيع بن عمرو و همسرش حبيبه دختر زيد وارد شده است - كه شوهر به صورت او سيلى زد و پدر دختر با او خدمت پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم رسيدند و پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم حكم به قصاص و سپس حكم به رفع قصاص فرمودند بهواسطه نزول جبرئيل و آوردن آيه « الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ » تا آخر آيات « نشوز » و قرار دادن حكم و داور در اختلافات زناشوئى - در مورد نشوز زن است همانطور كه اين روايات تصريح به نُشوز حبيبه نسبت به سعد دارند . پس پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم برحسب حكم كلّى قصاص ابتداءً امر به قصاص فرمودند مثل آيه : « وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ » « 2 » و آيه ( وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ ) . « 3 » و آيه مورد بحث « الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ » عموميّت آيات وارده در قصاص را به غير موارد « نشوز زن » اختصاص داده است . و دلالت مىكند بر اينكه ، در صورتىكه بيم نشوز و سرپيچى از وظائف زناشوئى برود ، مرد حق دارد همسر خود را مورد تنبيه قرار دهد ؛ پس حكمى را كه پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم ابتداءً فرمود ، حكم عام و عمومى است و حكمى را كه خداوند
--> ( 1 ) نُشوز ، يعنى سركشى و بلندپروازى و تمكين نكردن كه در مورد زن يا مرد ، هر دو مىتواند واقع شود ، و در لغت نشز الارض يعنى ارتفع - زمين بلند شد ( ارتفاع گرفت ) يعنى مرد يا زن از حد و حقوق خود ترافع و عدم تمكين نمايند ، زن حقوق مرد را كه عبارت از حقوق امور زناشوئى است ندهد و يا مرد حقوق زن را از نفقه و ساير حقوق اداء نكند . ( 2 ) آيه 126 ، از سوره 16 : النّحل « اگر مورد آزار و اذيّت قرار گرفتيد مىتوانيد بههمان مقدارى كه اذيّت شدهايد تلافى كنيد » . ( 3 ) آيه 179 ، از سوره 2 : البقره : « اى اهل خرد و درايت در قصاص براى شما حيات و زندگى نهفته است . »